NGHIỆM THU ĐỀ TÀI KH&CN CẤP CƠ SỞ: "ẢNH HƯỞNG CỦA TÍCH HỢP CHUỖI CUNG ỨNG XANH ĐẾN HIỆU QUẢ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN NÔNG SẢN Ở VIỆT NAM"

Ngày 4/9/2026, Trường Kinh tế – Đại học Công nghiệp Hà Nội (HaUI) đã tổ chức Hội đồng đánh giá cấp đơn vị nghiệm thu đề tài Khoa học và Công nghệ (KH&CN) cấp cơ sở năm 2025 (Đợt 2): “Ảnh hưởng của tích hợp chuỗi cung ứng xanh đến hiệu quả phát triển bền vững tại các doanh nghiệp chế biến nông sản ở Việt Nam”, mang mã số 71-2025-RD/HĐ-ĐHCN. Đề tài do TS. Trần Thị Quý Chinh làm chủ nhiệm, cùng sự tham gia của nhóm nghiên cứu gồm các giảng viên và sinh viên Trường Kinh tế.

Căn cứ Quyết định số 1597/QĐ-ĐHCN do Hiệu trưởng Trường Kinh tế thừa ủy quyền Giám đốc Đại học Công nghiệp Hà Nội ký ban hành, Hội đồng đánh giá đề tài cấp đơn vị được thành lập gồm 05 thành viên là các nhà khoa học, chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh tế và quản trị chuỗi cung ứng:

· Chủ tịch Hội đồng: TS. Trương Thanh Hằng – Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế, Đại học Công nghiệp Hà Nội.

· Ủy viên phản biện 1: TS. Nguyễn Thị Mai Anh – Trường Kinh tế.

· Ủy viên phản biện 2: TS. Bùi Thị Thu Loan – Trường Kinh tế.

· Ủy viên: TS. Trương Thị Thuỳ Ninh – Trường Kinh tế.

· Ủy viên, Thư ký: TS. Trần Thị Lan Anh – Trường Kinh tế.

Tham dự buổi làm việc có đại diện lãnh đạo Phòng Tổng hợp, Ban Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo của Nhà trường, cùng các thành viên nhóm nghiên cứu gồm:

• TS. Trần Thị Quý Chinh (Chủ nhiệm đề tài)
• PGS. TS. Vũ Đình Khoa
• TS. Trần Cương
• ThS. Nguyễn Thị Liên
• ThS. Nguyễn Thị Mai
• Sinh viên Phạm Văn Thắng
• Sinh viên Nguyễn Thị Kiều Anh

Mở đầu buổi làm việc, TS. Trần Thị Quý Chỉnh đã đại diện nhóm tác giả trình bày tóm tắt quá trình thực hiện, phương pháp nghiên cứu và những kết luận cốt lõi của đề tài.

TS. Trần Thị Quý Chỉnh nhấn mạnh, trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành cam kết mang tính toàn cầu và là một trong 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc đến năm 2030, áp lực giảm phát thải và bảo vệ tài nguyên đang đè nặng lên các hệ thống chuỗi cung ứng. Đối với Việt Nam, ngành chế biến nông sản giữ vai trò trụ cột trong xuất khẩu và an sinh xã hội, song hiện đang phải đương đầu với nhiều điểm nghẽn: quy mô nhỏ lẻ, nguồn lực hạn chế, chuỗi cung ứng còn phân mảnh và mức độ sẵn sàng chuyển giao công nghệ chưa đồng đều. Cùng với đó là các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn phát thải và trách nhiệm xã hội.

Mặc dù khái niệm Tích hợp chuỗi cung ứng xanh (Green Supply Chain Integration – GSCI) đã được nhiều nhà nghiên cứu quốc tế tiếp cận, song phần lớn các công trình trước đây mới dừng lại ở việc đánh giá tác động trực tiếp mà chưa làm sáng tỏ cơ chế chuyển hóa nội tại của doanh nghiệp. Đặc biệt, khoảng trống nghiên cứu về việc tích hợp đồng thời hai cơ chế trung gian: Đổi mới xanh (Green Innovation – GI) và Chia sẻ tri thức (Knowledge Sharing – KS) trong ngành nông sản tại các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam chính là động lực thôi thúc nhóm tác giả thực hiện công trình này.

Đề tài đã tiếp cận liên ngành dựa trên ba khung lý thuyết nền tảng: Thuyết nguồn lực dựa trên tự nhiên (NRBV), Thuyết dựa trên tri thức (KBV) và Thuyết năng lực động (Dynamic Capabilities).

Để đảm bảo tính khái quát và độ tin cậy khoa học, nhóm tác giả đã tiến hành khảo sát trên diện rộng từ tháng 11/2025 đến tháng 04/2026 tại các vùng kinh tế trọng điểm về sản xuất và chế biến nông sản của cả nước, bao gồm: Đồng bằng sông Hồng, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Từ 320 bảng hỏi phát đi qua các kênh trực tiếp và kỹ thuật số, đề tài thu về 311 phiếu và chọn lọc được 301 mẫu hợp lệ đáp ứng chuẩn mực phân tích mô hình phương trình cấu trúc bình phương nhỏ nhất từng phần (PLS-SEM).

Mẫu nghiên cứu phản ánh chân thực bức tranh doanh nghiệp chế biến nông sản tại Việt Nam:

· Doanh nghiệp quy mô dưới 100 lao động chiếm 47,2%; từ 100 đến 500 lao động chiếm 36,2%.

· Cơ cấu vùng miền phân bổ hài hòa: Miền Bắc chiếm 41,2%; Miền Trung chiếm 36,5%; Miền Nam chiếm 22,3%.

· Ngành hàng đa dạng: Chế biến lương thực, ngũ cốc (39,9%); Rau, củ, quả (30,2%) và các nông sản chế biến khác (29,9%).

· Đáng chú ý, có đến 40,9% doanh nghiệp tham gia khảo sát tự đánh giá mức độ tích hợp chuỗi xanh ở mức thấp và 39,5% ở mức trung bình, cho thấy nhu cầu cấp thiết cần có lộ trình hoàn thiện chuỗi giá trị.

Kết quả phân tích định lượng bằng phần mềm chuyên dụng cho thấy mô hình đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ rất cao: hệ số Cronbach’s Alpha của tất cả các thang đo đều vượt ngưỡng 0,89; chỉ số độ tin cậy tổng hợp (CR) từ 0,922 đến 0,958 và phương sai trích trung bình (AVE) đều lớn hơn 0,70. Mô hình giải thích được 58,3% sự biến thiên của Hiệu quả bền vững (SP) ở cả ba khía cạnh kinh tế, môi trường và xã hội.

Một số kết luận nổi bật từ kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu:

1. Tác động trực tiếp có giới hạn: Tích hợp chuỗi cung ứng xanh (kết nối nội bộ, kết nối nhà cung ứng và kết nối khách hàng) có tác động tích cực trực tiếp đến hiệu quả bền vững nhưng ở mức độ khiêm tốn (𝛽=0,131;𝑝=0,005). Điều này chỉ ra rằng, việc chỉ đơn thuần liên kết hay ký kết hợp tác xanh trên giấy tờ mà không thay đổi bản chất vận hành nội bộ thì hiệu quả mang lại cho doanh nghiệp là không đáng kể.

2. Đổi mới xanh là con đường tác động chủ đạo: Tích hợp chuỗi xanh thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới xanh (𝛽=0,508), và từ đổi mới quy trình, công nghệ sạch đến sản phẩm thân thiện với môi trường sẽ tạo bước nhảy vọt cho hiệu quả bền vững (𝛽=0,590). Vai trò trung gian của đổi mới xanh chiếm tỷ trọng chi phối với chỉ số VAF đạt 57,3%.

3. Chia sẻ tri thức đóng vai trò then chốt: Trong chuỗi nông sản vốn phân tán, việc xây dựng cơ chế chia sẻ tri thức và dữ liệu giữa các mắt xích giúp lan tỏa các thực hành quản trị tốt, đóng góp gián tiếp 17,9% (VAF) vào việc nâng cao kết quả phát triển bền vững (𝛽=0,094;𝑝=0,000).

4. Tổng hiệu ứng trung gian chiếm tới 75,0%: Khẳng định một quy luật quản trị quan trọng: Tích hợp chuỗi cung ứng xanh chỉ thực sự phát huy tối đa sức mạnh khi được doanh nghiệp chuyển hóa thành năng lực tổ chức nội tại thông qua Đổi mới sáng tạo và Học hỏi tri thức liên tục.

Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ mang tính thực tiễn cao:

· Đối với doanh nghiệp chế biến nông sản: Cần xác định GSCI là chiến lược cạnh tranh dài hạn chứ không phải biện pháp đối phó ngắn hạn. Doanh nghiệp cần chủ động thiết lập tiêu chuẩn xanh thống nhất từ khâu thu mua nguyên liệu, áp dụng

công nghệ bảo quản sạch, tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa logistics xanh và đẩy mạnh ứng dụng hệ thống dữ liệu số dùng chung để minh bạch hóa thông tin.

· Đối với cơ quan quản lý Nhà nước và Hiệp hội ngành hàng: Đề xuất hoàn thiện khung khổ pháp lý thúc đẩy tín dụng xanh; có chính sách ưu đãi thuế và vốn vay đối với các dự án chuyển đổi công nghệ sạch trong nông nghiệp; hỗ trợ kinh phí chứng nhận tiêu chuẩn môi trường quốc tế; đồng thời phát huy vai trò của các hiệp hội trong việc làm cầu nối liên kết, đào tạo chuyên sâu và chuyển giao mô hình chuỗi cung ứng bền vững cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Sau phần trình bày mạch lạc và thuyết phục của chủ nhiệm đề tài, các thành viên trong Hội đồng đánh giá đã lần lượt đưa ra các nhận xét, phản biện.

Hội đồng nhất trí nhận định đề tài được chuẩn bị rất nghiêm túc, bố cục khoa học, phương pháp nghiên cứu hiện đại và số liệu thực nghiệm dồi dào, cập nhật. TS. Nguyễn Thị Mai Anh (Phản biện 1) và TS. Bùi Thị Thu Loan (Phản biện 2) đánh giá cao việc nhóm tác giả đã làm rõ nét cơ chế tác động trung gian của đổi mới xanh và chia sẻ tri thức – một đóng góp có giá trị lý luận đối với dòng nghiên cứu quản trị chuỗi cung ứng tại Việt Nam.

Chủ tịch Hội đồng, TS. Trương Thanh Hằng, biểu dương tinh thần làm việc tâm huyết, trách nhiệm của nhóm nghiên cứu, đặc biệt khen ngợi việc định hướng, tạo điều kiện cho các sinh viên ngành kinh tế tham gia vào các khâu thu thập, xử lý dữ liệu và tiếp cận phương pháp định lượng nâng cao. Đây là minh chứng rõ nét cho định hướng gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động nghiên cứu khoa học đỉnh cao với công tác đào tạo người học tại Trường Kinh tế – Đại học Công nghiệp Hà Nội.

Bên cạnh những điểm sáng vượt trội, Hội đồng cũng đóng góp một số ý kiến nhằm hoàn thiện báo cáo: đề nghị nhóm tác giả phân tích sâu hơn đặc thù mùa vụ của từng nhóm nông sản (lương thực so với rau củ quả tươi), làm rõ hơn các rào cản kỹ thuật của thị trường EU/Hoa Kỳ trong phần hàm ý chính sách, và hoàn thiện biên tập kỹ thuật văn bản theo đúng thể thức trước khi nghiệm thu cấp cơ sở chính thức.

Kết luận

Kết thúc phiên họp, các thành viên Hội đồng đã tiến hành bỏ phiếu đánh giá. Kết quả, Hội đồng nhất trí thông qua nghiệm thu cấp đơn vị đối với đề tài “Ảnh hưởng của tích hợp chuỗi cung ứng xanh đến hiệu quả phát triển bền vững tại các doanh nghiệp chế biến nông sản ở Việt Nam”.

Chủ tịch Hội đồng đề nghị TS. Trần Thị Quý Chỉnh cùng nhóm tác giả nghiêm túc tiếp thu các ý kiến đóng góp xác đáng của Hội đồng, khẩn trương hoàn thiện thuyết minh và hồ sơ khoa học để trình Hội đồng KH&CN cấp trường nghiệm thu chính thức theo quy định.

Sự thành công của buổi nghiệm thu tiếp tục khẳng định năng lực nghiên cứu khoa học gắn liền với giải quyết các bài toán thực tiễn của đội ngũ cán bộ, giảng viên Trường Kinh tế, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và lan tỏa tri thức đổi mới sáng tạo trong toàn Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội.

Một số hình ảnh:

SECOM – Ban Truyền thông Trường Kinh tế